عبارت را در

دانش پژوهى

الإمام الصادق عليه السلام :

كانَ فيما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ أن قالَ لَهُ : يا بُنَيَّ ، اِجعَل في أيّامِكَ ولَياليكَ وساعاتِكَ نَصيباً لَكَ في طَلَبِ العِلمِ ، فَإِنَّكَ لَن تَجِدَ لَهُ تَضييعا مِثلَ تَركِهِ .

امام صادق عليه السلام :

يكى از نصايح لقمان به پسرش ، اين بود كه گفت : «اى پسرم! بخشى از روز و شب و ساعات خود را براى دانش‏پژوهى قرار ده؛ زيرا هيچ زيانى را مانند ترك آن نخواهى يافت» .

------------------------------------------------------

عيون الأخبار لابن قتيبة :

قَرَأتُ في حِكَمِ لُقمانَ أنَّهُ قالَ لاِبنِهِ : يا بُنَيَّ ، اُغدُ عالِما أو مُتَعَلِّما أو مُستَمِعا أو مُحِبّا ، ولا تَكُنِ الخامِسَ فَتَهلِكَ .

عيون الأخبار ، ابن قتيبه :

در حكمت‏هاى لقمان خواندم كه به پسرش گفت: «اى پسرم! دانشمند يا دانش‏آموز، يا شنونده [ ى دانش]، يا دوست‏دار [ دانش] باش، و پنجمى نباش ، و گرنه ، نابود مى‏شوى» .

------------------------------------------------------

الاختصاص عن الأوزاعيّ

ـ فيما قالَ لُقمانُ عليه السلام لاِبنِهِ ـ: يا بُنَيَّ ، بادِر بِعِلمِكَ قَبلَ أن يَحضُرَ أجَلُكَ ، وقَبلَ أن تَسيرَ الجِبالُ سَيراً ، وتُجمَعَ الشَّمسُ وَالقَمَرُ .

الاختصاص

ـ به نقل از اوزاعى ـ: لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم! به كمك دانشت ، پيش از رسيدن اجل و پيش از درهم ريختن كوه‏ها و پيش از درهم پيچيدن خورشيد و ماه، [در كارهاى نيك] پيشى بگير» .

------------------------------------------------------

تنبيه الخواطر

ـ فيما قالَ لُقمانُ عليه السلام لاِبنِهِ ـ: يا بُنَيَّ ، تَعَلَّم مِنَ العُلَماءِ ما جَهِلتَ ، وعَلِّمِ النّاسَ ما عَلِمتَ .

تنبيه الخواطر :

لقمان به پسرش گفت : «اى پسرم! آنچه را كه نمى‏دانى ، از دانشمندان فرابگير و آنچه را كه مى‏دانى ، به مردم بياموز» .

------------------------------------------------------

المواعظ العددية :

قالَ لُقمانُ عليه السلام لاِبنِهِ : يا بُنَيَّ ، تَعَلَّمِ العِلمَ وإن لَم تَنَل بِهِ حَظّا ، فَلَأَن يُذِمَّ لَكَ الزَّمانُ خَيرٌ مِن أن يُذِمَّ بِكَ الزَّمانُ .

المواعظ العددية :

لقمان به پسرش گفت : «اى پسرم! دانش را بياموز ، هر چند با آن به بهره‏اى نرسى؛ زيرا اگر زمانه به خاطر تو مذمّت شود ، بهتر است از اين كه زمانه تو را مذمّت كند» .

------------------------------------------------------

المحاسن والاضداد :

قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : يا بُنَيَّ ، نافِس في طَلَبِ العِلمِ فَإِنَّهُ ميراثٌ غَيرُ مَسلوبٍ وقَرينٌ غَيرُ مَرغوبٍ ونَفيسُ حَظٍّ مِنَ النّاسِ وفِي النّاسِ مَطلوبٌ .

المحاسن و الأضداد، جاحظ :

لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم! در تحصيل دانش بشتاب؛ زيرا دانش ، ميراثِ از دستْ نرفتنى و همراهِ بيزارْ نشدنى و بهره پُر ارزشى از مردم است و در ميان مردم ، خواستنى است» .

------------------------------------------------------

جامع بيان العلم وفضله :

إنَّ لُقمانَ الحَكيمَ قالَ لاِبنِهِ : يا بُنَيَّ ، اِبتَغِ العِلمَ صَغيرا ؛ فَإِنَّ ابتِغاءَ العِلمِ يَشُقُّ عَلَى الكَبيرِ .

جامع بيان العلم و فضله :

لقمان حكيم به پسرش گفت: «اى پسرم! در كودكى در پىِ دانش باش؛ چرا كه به دست آوردن دانش ، بر بزرگ‏سال سخت است» .

------------------------------------------------------

الإمام الصادق عليه السلام

ـ فيما وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ ـ: يا بُنَيَّ ، إن تَأَدَّبتَ صَغيراً انتَفَعتَ بِهِ كَبيراً ، ومَن عَنى بِالأَدَبِ اهتَمَّ بِهِ ، ومَنِ اهتَمَّ بِهِ تَكَلَّفَ عِلمَهُ ، ومَن تَكَلَّفَ عِلمَهُ اشتَدَّ طَلَبُهُ ، ومَنِ اشتَدَّ طَلَبُهُ أدرَكَ مَنفَعَتَهُ ؛ فَاتَّخِذهُ عادَةً .
فَإِنَّكَ تَخلُفُ في سَلَفِكَ ، وتَنفَعُ بِهِ مَن خَلَفَكَ ، ويَرتَجيكَ فيهِ راغِبٌ ، ويَخشى صَولَتَكَ راهِبٌ ، وإيّاكَ وَالكَسَلَ عَنهُ وَالطَّلَبَ لِغَيرِهِ ، فَإِن غُلِبتَ عَلَى الدُّنيا فَلا تُغلَبَنَّ عَلَى الآخِرَةِ ، وإذا فاتَكَ طَلَبُ العِلمِ في مَظانِّهِ فَقَد غُلِبتَ عَلَى الآخِرَةِ .
وَاجعَل في أيّامِكَ ولَياليكَ وساعاتِكَ لِنَفسِكَ نَصيباً في طَلَبِ العِلمِ ؛ فَإِنَّكَ لَن تَجِدَ لَهُ تَضييعاً أشَدَّ مِن تَركِهِ . ولا تُمارِيَنَّ فيهِ لَجوجاً ولا تُجادِلَنَّ فَقيهاً ، ولا تُعادِيَنَّ سُلطاناً ، ولا تُماشِيَنَّ ظَلوماً ، ولا تُصادِقَنَّهُ ولا تُصاحِبَنَّ فاسِقاً نَطِفاً ، ولا تُصاحِبَنَّ مُتَّهَماً ، وَاخزُن عِلمَكَ كَما تَخزُنُ وَرِقَكَ .

امام صادق عليه السلام

ـ در بيان موعظه لقمان عليه السلام به پسرش ـ: اى پسرم! اگر در كودكى ادب آموختى ، در بزرگى سودش را مى‏برى . هر كس آهنگ ادب كند ، به آن اهتمام مى‏ورزد، و هر كس بدان اهتمام ورزد ، زحمتِ دانستن آن را تحمّل مى‏كند، و هر كس زحمت دانستن آن را بپذيرد ، جستجويش [در پى دانش] زياد مى‏شود، و هر كس جستجويش زياد شود، سودش را درمى‏يابد .
پس آن را عادت خود قرار دِه؛ چرا كه تو جانشين گذشتگانى و به وسيله آن ، جانشين خود را سود مى‏بخشى و علاقه‏مند ، براى آن به تو اميد مى‏بندد و ترسان، از عظمت تو مى‏هراسد . و از تنبلى نسبت به آن و از رفتن در پىِ غير آن بپرهيز ؛ زيرا اگر در برابر دنيا شكست بخورى ، در برابر آخرت ، مغلوب نمى‏شوى ؛ ولى اگر جستجوى دانش در جايگاه‏هاى خودش را از دست بدهى ، در برابر آخرت ، مغلوب مى‏شوى .
بخشى از روزها و شب‏ها و لحظاتت را براى جستجوى دانش قرار بده ؛ چرا كه تو زيانى شديدتر از ترك آن را نمى‏يابى. و در آن ، با هيچ فرد لجوجى مستيز، و با هيچ فقيهى مجادله، با هيچ پادشاهى دشمنى، و با هيچ ستمگرى همراهى نكن و او را تصديق منما . و با فاسقِ آلوده به گناه ، همنشينى نكن، و با متّهم [نيز] همنشينى نكن، و دانش خود را ذخيره كن ، همان طور كه پولت را ذخيره مى‏كنى.